Nhóm động từ chỉ hoạt động nhận thức trong tiếng việt đối chiếu với tiếng nhật

Abstract

Trong nghiên cứu này, chúng tôi tập trung vào việc tìm hiểu, làm rõ đặc điểm ngữ nghĩa của các động từ chỉ hoạt động nhận thức trong tiếng Việt và tiếng Nhật, làm rõ các đặc điểm ngữ nghĩa đặc thù khi tham gia vào cấu trúc câu và xem xét các cấu trúc đặc biệt trong hội thoại để từ đó tìm ra những điểm tương đồng và dị biệt về ngữ nghĩa của nhóm động từ chỉ hoạt động nhận thức trong hai ngôn ngữ. Chúng tôi thực hiện nhận diện các biểu thức chứa 10 động từ nhận thức xuất hiện trong các tác phẩm văn học cận – hiện đại của Việt Nam và Nhật Bản bằng phương pháp chọn lọc và xử lý cứ liệu, xác lập đồng thời lý giải các đặc điểm ngữ nghĩa của động từ chỉ hoạt động nhận thức trong tiếng Việt và tiếng Nhật. Căn cứ vào các câu văn có chứa động từ chỉ hoạt động nhận thức, chúng tôi tiến hành phân tích nghĩa biểu niệm của các động từ nhận thức, tìm ra sự giao thoa ngữ nghĩa của động từ này với động từ kia. Đồng thời xem xét các kiểu câu có chứa động từ nhận thức với đặc điểm ngữ nghĩa đặc thù thể hiện mục đích, ý đồ giao tiếp của người nói đặt trong từng bối cảnh của phát ngôn. Dựa trên những ngữ liệu đã được thống kê và căn cứ vào cơ sở lý thuyết ngữ nghĩa học, chúng tôi tiến hành miêu tả nghĩa biểu niệm của động từ nhận thức, đặc điểm ngữ nghĩa đặc thù của nó trong các kiểu câu để phân tích, lý giải các động từ nhận thức đã được sử dụng, nêu rõ cách dùng và công dụng của các động từ nhận thức. Từ đó, tiến hành phác họa lại đặc điểm ngữ nghĩa của các động từ nhận thức theo từng phạm trù cụ thể. Nghiên cứu của chúng tôi giúp người Việt đang dạy và học tiếng Nhật cũng như người Nhật đang dạy và học tiếng Việt có cái nhìn tổng quan hơn về động từ nhận thức trong hai ngôn ngữ, nâng cao hiệu quả về mặt ngữ nghĩa học trong nói và viết hai ngôn ngữ, đồng thời góp phần phục vụ cho việc nghiên cứu ngôn ngữ, quá trình dịch thuật và quá trình biên soạn từ điển