Phân tích đối chiếu biểu thức điều kiện biểu hiện chiến lược lịch sự trong tiếng việt và tiếng anh

Abstract

Luận văn tập trung làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng các biểu thức điều kiện biểu hiện chiến lược lịch sự trong ngữ liệu kịch bản phim tiếng Việt và tiếng Anh, từ đó phân tích thêm những nét đặc trưng về phong cách giao tiếp của từng ngôn ngữ. Để đạt được mục tiêu, nghiên cứu đã tiến hành khảo sát, phân loại và phân tích các biểu thức điều kiện biểu hiện chiến lược lịch sự trong tiếng Việt và tiếng Anh dựa trên quan điểm “Giữ thể diện” trong lý thuyết Lịch sự của Brown và Levinson (1987), so sánh và đối chiếu các biểu thức đó từ nguồn ngữ liệu xác thực đã được thu thập trong cùng loại thể diễn ngôn của hai ngôn ngữ. Phương pháp phân tích, đối chiếu định tính và định lượng được sử dụng kết hợp với công cụ phân tích ngôn ngữ Wordsmith 7.0 để thu thập và xử lý dữ liệu từ 50 kịch bản phim tiếng Việt và tiếng Anh gồm nhiều thể loại khác nhau, giúp phản ánh chân thực các tình huống giao tiếp trong đời sống. Kết quả cho thấy, mặc dù có những điểm tương đồng, nhưng tần suất và cách thức mà biểu thức điều kiện biểu hiện chiến lược lịch sự giữa hai khối liệu có sự khác biệt rõ rệt. Các biểu thức điều kiện tiếng Việt biểu hiện các chiến lược lịch sự dương tính nhiều hơn nhằm tạo sự gần gũi, thể hiện sự quan tâm và hài hòa trong các mối quan hệ. Trong khi đó, các biểu thức điều kiện tiếng Anh tập trung biểu hiện chiến lược lịch sự âm tính nhiều hơn nhằm giảm nhẹ áp đặt, thể hiện sự không cam kết, thiên về bảo vệ sự tự do cá nhân và tôn trọng quyết định của người nghe. Sự khác biệt về đặc trưng phong cách giao tiếp giữa hai ngôn ngữ cũng được bàn luận thêm trong nghiên cứu này. Luận văn góp phần làm sáng tỏ cách thức các biểu thức điều kiện biểu hiện chiến lược lịch sự trong tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận thức và áp dụng đúng đắn các biểu thức điều kiện biểu hiện chiến lược lịch sự trong giao tiếp. Nghiên cứu có thể được dùng làm tài liệu tham khảo hữu ích cho việc dạy và học tiếng Anh và tiếng Việt, đặc biệt trong việc sử dụng và dịch thuật biểu thức điều kiện.