Tìm hiểu và phân tích sơ lược về đặc điểm văn hóa của thành ngữ chứa chữ“土 (thổ)”trong tiếng hán

Abstract

Thành ngữ là những cụm từ cố định, có nghĩa hoàn chỉnh, mang sắc thái văn viết, trang trọng; với kết cấu chủ yếu là bốn chữ, thường biểu đạt một khái niệm, mang tính miêu tả; chúng là một bộ phận cấu thành quan trọng của ngôn ngữ. Trong tiếng Hán hiện đại, thành ngữ kết tinh những tinh hoa văn hóa mang đậm màu sắc dân tộc. Tìm hiểu và nghiên cứu về thành ngữ theo phương hướng gắn nó văn hóa, tìm ra những đặc trưng văn hóa dân tộc được truyền tải thông qua nội hàm của thành ngữ. Đây cũng là một phương hướng mới trong hướng đi nghiên cứu về thành ngữ tiếng Hán hiện nay. Trong phạm vi bài nghiên cứu này, tôi tiến hành thu thập thống kê những thành ngữ tiếng Hán (kết cấu bốn chữ) chứa chữ“土 (thổ)”, dựa theo ý nghĩa của thành ngữ, chỉ ra được những sắc thái nghĩa, bao gồm: sắc thái nghĩa tích cực, sắc thái nghĩa tiêu cực, sắc thái nghĩa trung lập; và từ những ngữ liệu văn hóa thu thập được, tiến hành phân tích những nội hàm văn hóa được truyền tải thông qua thành ngữ. Kết quả đưa ra, có 19 thành ngữ chứa chữ“土 (thổ)”mang 10 đặc trưng văn hóa của dân tộc Trung Hoa, “thổ” có mối quan hệ mật thiết với đời sống vật chất và đời sống tinh thần của người dân Trung Quốc từ xa xưa, bao gồm phản ánh: tư tưởng triết học, mối quan hệ với tôn giáo, mối quan hệ với hoạt động tín ngưỡng, tập tục trong ngày lễ tết, tập tục trong cư trú và kiến trúc nguyên thủy, tập tục trong ăn uống, phương thức tang lễ, quan niệm về cái đẹp tự nhiên, trạng thái cảm xúc, ánh văn hóa giao tiếp và cách thức tư duy.